13 november
Door Alfons Borm

Ebenezer met Johnny Depp

Normaal doen wij op showies geen filmverslagen maar voor de nieuwe Scrooge versie Ebenezer maken wij een uitzondering.
Vanwege vooral mijn grote interesse in het verhaal van Charles Dickens.
Ik zag de film afgelopen woensdagavond in het grootste filmtheater van Sofia, het zogenaamde oude Scala.

Ik ben geen fan van Depp maar na woensdag kan ik niet anders zeggen dan dat zijn aanzien bij mij flink is gestegen.
Ik ken alle versies vanaf halverwege vorige eeuw.
Van de musical met Albert Finney uit 1970 tot en met A Muppet Christmas Carol met Michael Caine en van de formidabele versie uit 1984 met George C Scott tot de prachtige uitvoering in 2005 met Kelsey Grammer.
Vergelijken gaan we niet doen omdat alle genoemde versies prachtig waren.

Nu 2026

In Ebenezer kan zelfs een kerstlied de kou maar even verdrijven. Regisseur Ti West maakt van Charles Dickens’ Ebbenezer"  een spookverhaal waarin het victoriaanse Londen na zonsondergang onheilspellend stilvalt.
Achter de ramen komen families bij elkaar, terwijl Ebenezer Scrooge zich terugtrekt in een huis waar niemand op hem wacht.
Als de straatlantaarns doven, krijgt die eenzaamheid iets dreigends. West is op zijn best in zulke momenten, wanneer een vertrouwde straat met één klein gebaar verandert in een plek waar je liever niet alleen bent.

Het verhaal volgt de bekende gang van zaken.
Op kerstavond krijgt de rijke, gierige Scrooge bezoek van zijn overleden zakenpartner Jacob Marley.
Die kondigt de komst aan van drie geesten, die Scrooge meenemen naar het verleden, het heden en een mogelijke toekomst.
West laat Marley al aan het begin zien, wanneer hij en Scrooge nog zakenpartners zijn.
Daardoor krijgt hun latere ontmoeting extra gewicht.
Achter de kettingen en de waarschuwing zit de pijnlijke herkenning van iemand met wie Scrooge jarenlang dezelfde keuzes heeft gemaakt.

Johnny Depp is het overtuigendst zolang Scrooge nog zeker is van zijn eigen gelijk.
Hij maakt van een vriendelijke kerstgroet bijna een persoonlijke belediging.
Dat levert venijnige humor op, vooral naast Sam Claflin als zijn neef Fred, die zijn oom blijft uitnodigen en weigert diens humeur zijn kerst te laten bepalen.
Zodra Scrooge onder ogen moet zien hoeveel schade hij heeft aangericht, zet Depp het berouw zwaar aan. Juist dan zou een korte aarzeling of een blik die iets te lang blijft hangen meer kunnen zeggen.
Ian McKellen vindt als Marley die spaarzaamheid wel. In zijn waarschuwing klinkt ook de genegenheid door van iemand die zijn oude vriend nog één kans wil geven.

De film krijgt meer reliëf zodra hij tijd doorbrengt bij Bob Cratchit, de klerk van Scrooge, gespeeld door Rupert Grint.
Voor Scrooge is een vrije dag een kostenpost.
Voor Cratchit betekent diezelfde dag dat hij bij zijn gezin kan zijn.
In dat verschil zit de scherpte van Dickens.
Scrooge moet leren wat zijn beslissingen betekenen voor mensen die zich zijn zuinigheid niet kunnen veroorloven.
Wanneer de film daar ruimte voor maakt, krijgt zijn ommekeer een concreet doel.
Er staat ook iets op het spel voor de mensen die de gevolgen van zijn gedrag al jaren dragen.

West kan goed uit de voeten met de dreiging van de drie bezoeken.
De geesten maken zichtbaar wat Scrooge bij daglicht gemakkelijk buiten zijn blikveld houdt.
Vooral het vooruitzicht dat hij zal sterven zonder dat iemand hem mist, geeft zijn nachtelijke tocht gewicht. Op het kerkhof maakt West die angst zo spectaculair dat het beeld van een vergeten graf naar de achtergrond verdwijnt.

De film heeft eerder al laten zien hoeveel onrust één dovende lantaarn kan oproepen.
Die terughoudendheid had ook hier goed gewerkt.

Tegen het einde moet Ebenezer de afstand overbruggen tussen een man die doodsbang is voor zijn toekomst en iemand die oprecht plezier krijgt in het helpen van anderen.
De film neemt uitgebreid de tijd voor zijn angst.
Voor de eerste tekenen van zijn hervonden nieuwsgierigheid en warmte is minder ruimte.
Daardoor voelt de ontknoping gehaast, ook al is de weg ernaartoe soms omslachtig.

Toch geeft West het bekende kerstverhaal genoeg eigen sfeer. Zijn Londen is guur,
McKellens Marley maakt indruk en Depp laat in de eerste helft zien hoe geestig Scrooge kan zijn zonder zelf ooit de grap te begrijpen.
De geesten blijven hangen.
Scrooges opluchting wanneer hij ontdekt dat hij zijn leven nog kan veranderen, had minstens zo lang mogen nazinderen.